Ieder jaar worden op de vrijescholen, op zowel de onder- als bovenbouw de Kerstspelen opgevoerd. Deze spelen dateren uit de late middeleeuwen en zijn waarschijnlijk het langst in oorspronkelijke vorm opgevoerd in Oberufer, een dorpje op een eiland in de Donau in het Hongaars/Oostenrijks grensgebied. Door toedoen van een Duitse onderzoeker van taal en dialecten, K.J. Schröer, zijn deze spelen bewaard gebleven en later door zijn vriend en leerling Rudolf Steiner weer geschikt gemaakt voor opvoering. De toenmalige muziek ging verloren; de huidige liederen werden gecomponeerd door Leopold van der Pals. De tekst op rijm is vertaald door Sanne Bruinier in een mengeling van dialecten en lijkt op Oudnederlands.  

Rudolf Steiner achtte het een goed plan om jaarlijks deze Kerstspelen, die bestaan uit het Paradijsspel, het geboorte/herdersspel en het Driekoningenspel, op te voeren op de vrijescholen. Als geschenk van de leerkrachten aan de leerlingen. Een kleine school doet dan een beroep op een aantal ouders om de vele rollen vervult te krijgen.

Zo hebben mijn goede vriendin Maureen en ik met ouders van onze school voor het Paradijsspel een 'kompany' samengesteld om het schoolteam te ontlasten. Het Kerstspel wordt nog steeds gespeeld door een mix van ouders en leerkrachten. Het Driekoningenspel ten slotte wordt verzorgd door een groep van basisschool De Ridderslag uit Gouda.

Niet alleen voor de kinderen kan dit als een geschenk worden gezien; ouders, vrienden en kennissen zijn ook welkom op de uitvoering. Maar achter dit idee zit nog een andere gedachte. Door mee te doen -op vrijwillige basis, niemand wordt ervoor betaald- komt men los van de dagelijkse beslommeringen. Ik zie de tijd die je er aan besteedt niet als vrijwilligerswerk maar als schenktijd.

Schenktijd, juist in een tijd waar iedereen drukker dan ooit is, aan het eind van het jaar, in een maatschappij waar alles lijkt te draaien om de economie, zie ik als zeer waardevol. Steiner moet dat ook voor ogen gehad hebben, naast het rijke beeld van het hogere dat de kinderen en hun ouders geboden wordt. De aard van de spelen, die eenvoudig, een beetje boers en nog steeds met zowel humor als ernst gespeeld worden, brengt ook voor de spelers iets bijzonders met zich mee. Dat ontwaar je gaandeweg in wat verborgen zit in zowel tekst als spel, iedere keer opnieuw. Daarmee word je als speler beloond voor het  vrij maken van tijd voor het toneelgezelschap, de Kompany. Zo heb je schenktijd gecreëerd en tegelijkertijd ook gekregen.

Kasper Heineke